Thiên kiến cảm quan

Thiên kiến cảm quan là một hiện tượng tâm lý nằm trong khuôn khổ của khái niệm tâm lý giao dịch. Là một trong ba hình thái bản năng giao dịch, thiên kiến cảm quan hàm chỉ tình trạng khi thông tin mà chúng ta dùng để hình thành nên quan điểm vốn đã mang thiên kiến.

Thách thức rõ ràng ở đây là nhận ra rằng thông tin mà chúng ta ngỡ là chân lý hóa ra lại chứa đựng một kiểu thiên kiến nào đó. Đây là một hiện tượng đáng lo ngại, vì con người luôn dùng thông tin thu thập từ xung quanh để vận hành trong cuộc sống hàng ngày, hoặc để trau dồi nguồn kiến thức cụ thể.

Trong bối cảnh giao dịch, nguồn thông tin đóng vai trò rất quan trọng, và cả thông điệp nó mang lại. Ví dụ, một nhà giao dịch có thể theo dõi một kênh tin tức nào đó để cập nhật về thị trường. 

Dựa vào thông tin do kênh này cung cấp mỗi ngày, người này có thể sẽ hình thành quan điểm riêng từ những gì mà anh ta cho là sự thật khách quan.

Tuy nhiên, điều mà anh ta không ngờ đến là kênh tin tức đó có thể đang truyền tải thông tin nhất định với thiên kiến riêng, và ảnh hưởng đến nhìn nhận của người tiếp thu thông tin đó. Tình huống có thể càng tồi tệ hơn nếu thông tin cung cấp chỉ mang tính một chiều. Khi càng tiếp thu nhiều điều phiến diện, mà không có bằng chứng để xét đến phương diện đối trọng, thì có nguy cơ chúng sẽ trở thành đặc điểm thực tiễn duy nhất về chủ thể đó. Điều này gây ra quan điểm thiên kiến do thiếu vắng bằng chứng phản biện.

Giảm thiểu thiên kiến trong giao dịch

Để không bị rơi vào các tình trạng như thiên kiến cảm quan, bạn bắt buộc phải nỗ lực rất nhiều. Tuy nhiên, việc nhận thức hoặc luôn để tâm đến tầm ảnh hưởng của nó đến các quyết định giao dịch cũng được xem là đi nửa chặng đường rồi. Nửa còn lại sẽ bao gồm việc đi từng bước nhỏ để giảm thiểu những rào cản tâm lý.

  • Đọc các đồ thị dựa vào dữ liệu cứng, thay vì là nhận định chủ quan. Chìa khóa ở đây là phải giữ tinh thần khách quan.
  • Cố gắng không ngừng học học hỏi để xây dựng nền tảng kiến thức về cách vận hành của thị trường, chẳng hạn như các tác nhân thúc đẩy chuyển động của thị trường và sự dao động về giá. Kiến thức đóng vai trò then chốt trong việc đưa ra quyết định dựa vào xác suất khách quan, thay vì là cảm giác sợ hãi hoặc lòng tham.
  • Tránh nghe theo ý kiến cá nhân của người khác, hoặc ít nhất là giảm thiểu sức tác động của chúng đối với quy trình đưa ra quyết định tài chính của bạn.
  • Sử dụng các chỉ báo kỹ thuật để hiểu hơn về tâm lý và hành vi của thị trường.
  • Thiết lập một kế hoạch giao dịch bài bản lấy trọng tâm là những mục tiêu mình muốn đạt được. Hãy nhớ rằng bản tính của con người là hành động dựa vào phản xạ. Một kế hoạch rõ ràng và mạch lạc sẽ giúp chúng ta duy trì khả năng kiểm soát bản thân, tính kỷ luật và hành động hợp lẽ.   
  • Một điều cần ghi nhớ là nỗ lực hạn chế những tác động tiêu cực của kiểu tâm lý giao dịch yếu kém là một quá trình tổng hợp từ nhiều phần khác nhau. Hãy bảo đảm rằng bạn rèn luyện được tư duy tích cực và thực tế để đối phó với những thách thức hoặc thất bại.

Hãy đưa ra những mục tiêu thực tiễn để kiểm soát kỳ vọng một cách hiệu quả hơn, đồng thời cũng phải công nhận rằng sai lầm cũng chỉ là một phần vốn có trong toàn bộ quy trình.